Μονή Καθαρών

Η Ιερά Μονή Καθαρών, αφιερωμένη στο Γενέσιο της Θεοτόκου και συνδεδεμένη με την Παναγία Καθαριώτισσα, προστάτιδα της Ιθάκης, βρίσκεται στη νοτιοανατολική πλευρά του Νήριτου, σε υψόμετρο περίπου 556 μέτρων. Η ορεινή της θέση προσφέρει ανοιχτή θέα προς το νησί και τη θάλασσα και αποτελεί έναν από τους παλαιότερους μοναστηριακούς τόπους της Ιθάκης. Η σημερινή ιστορία της μονής συνδέεται με την περίοδο από τα τέλη του 17ου αιώνα, όταν αναπτύχθηκε το μοναστηριακό συγκρότημα γύρω από την εικόνα της Παναγίας.

Η παράδοση συνδέει την ονομασία «Καθαρών» ή «Καθαριώτισσα» με την εύρεση της εικόνας ανάμεσα σε καιόμενα ξερόκλαδα, τα οποία στην τοπική διάλεκτο ονομάζονται «κάθαρα». Η εικόνα του Γενεσίου της Θεοτόκου αποτελεί το κεντρικό αντικείμενο λατρείας της μονής και συνδέεται διαχρονικά με τη θρησκευτική ζωή των Ιθακησίων. Το μοναστήρι γνώρισε περίοδο ακμής κατά τον 19ο αιώνα και συνδέθηκε με την ιστορία του νησιού κατά την Επανάσταση του 1821, όταν, σύμφωνα με την τοπική ιστορική παράδοση, παρείχε περίθαλψη σε τραυματισμένους και κατατρεγμένους αγωνιστές.

Η Μονή Καθαρών παραμένει τόπος προσκυνήματος και το ετήσιο πανηγύρι της πραγματοποιείται στις 8 Σεπτεμβρίου, κατά την εορτή του Γενεσίου της Θεοτόκου. Η θέση της στο Νήριτο συνδέεται επίσης με πεζοπορική διαδρομή προς την Ανωγή, μήκους περίπου 3 χιλιομέτρων, που ακολουθεί παλιό δρόμο πάνω στη ράχη του βουνού και προσφέρει θέα προς την ανατολική πλευρά της Ιθάκης.