Ιστορικό Ελαιοτριβείο Βαρβαρίγου

Στην Εξωγή της βόρειας Ιθάκης βρίσκεται το Ιστορικό Ελαιοτριβείο Βαρβαρίγου, ένα παλιό ελαιοτριβείο που συνδέεται με την οικογένεια Βαρβαρίγου και τη μακρά παράδοση της ελαιοκαλλιέργειας στο νησί. Σύμφωνα με την καταγραφή του ΒιΔΑ, το ελαιοτριβείο λειτουργούσε από περίπου το 1700 έως το 1969 και διατηρεί μέρος του αρχικού εξοπλισμού του. Η παραγωγή του ελαιολάδου βασιζόταν αρχικά στη δύναμη αλόγου, το οποίο κινούσε τις μεγάλες πέτρες για τη σύνθλιψη του ελαιοκάρπου.

Το 1937 η οικογένεια Βαρβαρίγου εγκατέστησε μηχανή για την παραγωγή ελαιολάδου, σηματοδοτώντας τη μετάβαση από την παραδοσιακή χειροκίνητη και ζωική κίνηση στη μηχανοκίνητη επεξεργασία. Στον ίδιο χώρο λειτούργησε επίσης αλευρόμυλος, που εξυπηρετούσε τις ανάγκες της τοπικής κοινωνίας. Η συνύπαρξη των δύο εγκαταστάσεων αποτυπώνει τον ρόλο που είχαν τέτοιες μικρές μονάδες στην αγροτική οικονομία και στην επεξεργασία των προϊόντων της Ιθάκης.

Το κτίριο και ο εξοπλισμός του έχουν αποκατασταθεί και διατηρούν στοιχεία της παλαιότερης λειτουργίας του ελαιοτριβείου. Η επίσκεψη επιτρέπει να δει κανείς από κοντά τα εργαλεία και τις εγκαταστάσεις που χρησιμοποιούνταν για την παραγωγή ελαιολάδου και να κατανοήσει τη διαδικασία πριν από την επικράτηση των σύγχρονων μηχανικών συστημάτων. Η σημερινή μορφή του χώρου συνδέει έτσι την ιστορία της ελιάς στην Ιθάκη με την τοπική παραγωγή και την τεχνολογία του παραδοσιακού ελαιοτριβείου.